ยาสีฟันลดคราบหินปูน: ต้องแยกการป้องกันออกจากการขูดหินปูน
หินปูนที่แข็งแล้วไม่สามารถขจัดด้วยการแปรงฟันตามปกติ NIDCR อธิบายว่าคราบจุลินทรีย์ที่ไม่ได้กำจัดสามารถแข็งตัวเป็นหินปูน และต้องให้ทันตแพทย์หรือทันตบุคลากรทำความสะอาดออก (อ้างอิง: NIDCR: Periodontal (Gum) Disease)
ยาสีฟันช่วยเรื่องใดได้บ้าง
ADA ระบุว่ายาสีฟันอาจมีส่วนผสมช่วยลดการสะสมหินปูนหรือดูแลปัญหาเฉพาะ ส่วนฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุด้วยการเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟัน สารขัดฟันทำหน้าที่กำจัดคราบบนผิวฟัน จึงไม่ควรตีความว่าผลิตภัณฑ์ทุกสูตรละลายหินปูนแข็งหรือรักษาโรคเหงือกได้ (อ้างอิง: American Dental Association: Toothpastes)
เลือกผลิตภัณฑ์อย่างไร
ผู้เขียนแนะนำให้เปรียบเทียบฉลากส่วนผสม ข้อบ่งใช้ ช่วงอายุและวิธีใช้ของผลิตภัณฑ์จริง รวมถึงราคาต่อปริมาณ ไม่ใช้ชื่อทางการตลาดเป็นหลักฐานว่าดีกว่าสูตรอื่น หากต้องการแก้ปัญหาเฉพาะให้ขอคำแนะนำจากทันตแพทย์พร้อมฉลากของสูตรที่จะใช้
แม้พบไม่บ่อย ส่วนผสมในยาสีฟันอาจก่ออาการแพ้หรือระคายเคืองได้ จึงไม่ควรรับรองว่าไม่มีผลข้างเคียงสำหรับทุกคน (อ้างอิง: ADA: Allergens and Irritants)
การดูแลประจำวัน
NHS แนะนำแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที รวมครั้งก่อนนอน แปรงให้ทั่วทุกด้านและบ้วนยาสีฟันส่วนเกินออก โดยไม่บ้วนน้ำทันทีหลังแปรง (อ้างอิง: NHS: How to keep your teeth clean)
ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันทำความสะอาดระหว่างฟัน และให้ทันตบุคลากรช่วยเลือกวิธีที่เหมาะ หากใช้น้ำยาบ้วนปาก ไม่ควรใช้ทันทีหลังแปรง เพราะจะชะฟลูออไรด์ที่เหลือจากยาสีฟันออก (อ้างอิง: NHS: การทำความสะอาดซอกฟันและน้ำยาบ้วนปาก)
ต้องพบทันตแพทย์ทุกหกเดือนหรือไม่
NHS ระบุว่าระยะตรวจขึ้นกับสุขภาพช่องปากและความเสี่ยงของแต่ละคน ให้ทันตแพทย์กำหนดวันนัด ไม่จำเป็นต้องใช้ช่วงเวลาเดียวกันทุกคน และควรติดต่อคลินิกเมื่อมีปัญหาระหว่างนัด (อ้างอิง: NHS: Dental check-ups)
คำถามที่พบบ่อย
มีคราบแข็งแล้วควรเปลี่ยนยาสีฟันอย่างเดียวหรือไม่? หินปูนต้องอาศัยการทำความสะอาดโดยทันตบุคลากร ส่วนการแปรงและทำความสะอาดซอกฟันเป็นการดูแลคราบจุลินทรีย์ประจำวัน (อ้างอิง: NIDCR: การรักษาและป้องกัน)
ควรเลือกยี่ห้อใด? บทความนี้ไม่ได้ทดสอบหรือจัดอันดับผลิตภัณฑ์ ผู้เขียนแนะนำให้เริ่มจากความต้องการของตนเอง ฉลากจริง และคำแนะนำจากทันตแพทย์
สรุป
อย่าใช้คำโฆษณาว่าลดหินปูนแทนการตรวจช่องปาก เลือกผลิตภัณฑ์ตามการใช้งานจริงและทำความสะอาดสม่ำเสมอ พร้อมรับการประเมินเมื่อมีคราบแข็งหรือปัญหาเหงือก
