พลังงาน ใต้ พิภพ หรือพลังงานความร้อนใต้พิภพ คือการนำความร้อนจากภายในโลกมาใช้ประโยชน์ ความร้อนนี้นำไปผลิตไฟฟ้า ให้ความร้อนโดยตรง หรือใช้ร่วมกับระบบทำความร้อนและความเย็นของอาคารได้ โดยแต่ละวิธีต้องอาศัยทรัพยากรและอุปกรณ์ต่างกัน (อ้างอิง: U.S. Department of Energy)
ความร้อนใต้ดินกลายเป็นพลังงานใช้งานได้อย่างไร
ในระบบผลิตไฟฟ้า ความร้อนจากหินถ่ายเทสู่น้ำหรือของไหลที่อยู่ในแหล่งกักเก็บใต้ดิน จากนั้นนำความร้อนขึ้นมาผ่านบ่อผลิต เพื่อใช้สร้างไอน้ำหรือส่งความร้อนให้อีกวงจรหนึ่งสำหรับขับกังหันที่เชื่อมกับเครื่องกำเนิดไฟฟ้า จึงต้องพิจารณาทั้งแหล่งร้อน ของไหล และทางไหลในชั้นหินร่วมกัน (อ้างอิง: U.S. Department of Energy)
โรงไฟฟ้ามีสามรูปแบบหลัก
ระบบไอน้ำแห้ง ใช้ไอน้ำจากแหล่งกักเก็บขับกังหันโดยตรง ส่วน ระบบแฟลชสตีม นำน้ำร้อนความดันสูงขึ้นมาแล้วลดความดันให้น้ำบางส่วนกลายเป็นไอน้ำ ทั้งสองรูปแบบอาศัยลักษณะของทรัพยากรใต้ดินที่เหมาะสม (อ้างอิง: EIA: ประเภทโรงไฟฟ้าความร้อนใต้พิภพ)
ระบบไบนารี ส่งความร้อนจากน้ำใต้พิภพไปยังของไหลอีกชนิดที่มีจุดเดือดต่ำกว่า ของไหลในวงจรที่สองเป็นตัวขับกังหัน ขณะที่น้ำจากใต้พิภพไม่สัมผัสกังหันโดยตรงและถูกส่งกลับใต้ดิน การเห็นคำว่าโรงไฟฟ้าความร้อนใต้พิภพจึงยังไม่บอกว่าระบบภายในเหมือนกันทั้งหมด (อ้างอิง: EIA: ประเภทโรงไฟฟ้าความร้อนใต้พิภพ)
ใช้ความร้อนโดยไม่ผลิตไฟฟ้าได้หรือไม่
ได้ ตัวอย่างการใช้โดยตรง ได้แก่ น้ำร้อนและการให้ความร้อนแก่อาคาร เรือนกระจก หรือกระบวนการอุตสาหกรรมบางชนิด อีกเทคโนโลยีหนึ่งคือปั๊มความร้อนจากพื้นดิน ซึ่งใช้พื้นดินเป็นแหล่งรับหรือจ่ายความร้อนให้ระบบอาคาร ไม่ควรเข้าใจว่าทุกอาคารต้องเจาะหาน้ำเดือดเพื่อผลิตไฟฟ้าเอง (อ้างอิง: U.S. Department of Energy)
ข้อดีต้องอ่านคู่กับข้อจำกัด
โรงไฟฟ้าความร้อนใต้พิภพสามารถผลิตไฟฟ้าได้ต่อเนื่องโดยไม่ขึ้นกับแสงแดดหรือลม แต่การพัฒนาแหล่งหนึ่งต้องตรวจว่าความร้อน ของไหล และการไหลผ่านชั้นหินเหมาะสมหรือไม่ จึงไม่อาจใช้เพียงภาพบ่อน้ำร้อนตัดสินความพร้อมของโครงการ (อ้างอิง: U.S. Department of Energy)
ด้านสิ่งแวดล้อม โรงไฟฟ้าประเภทนี้ไม่เผาเชื้อเพลิงเพื่อผลิตไฟฟ้า แต่บางระบบยังอาจปล่อยก๊าซจากแหล่งใต้ดิน ต้องมีการจัดการก๊าซและน้ำที่เหมาะสม หลายโรงไฟฟ้าฉีดน้ำกลับใต้ดิน ดังนั้นคำว่า “พลังงานหมุนเวียน” ไม่ควรถูกตีความว่าไม่มีผลกระทบทุกกรณี (อ้างอิง: EIA: ผลต่อสิ่งแวดล้อม)
แนวทางอ่านข่าวหรือทำรายงานเรื่องนี้
ผู้เขียนแนะนำให้แยกคำถามเป็นสามส่วน: แหล่งพลังงานอยู่ที่ใด ใช้เทคโนโลยีใด และพลังงานที่ได้ถูกนำไปทำอะไร เมื่ออ่านตัวเลขกำลังผลิต ให้จดชื่อโครงการ ปีของข้อมูล และหน่วยไว้ด้วย ส่วนรายงานระดับพื้นฐานอาจวาดผัง “แหล่งร้อน–ของไหล–ระบบรับความร้อน–การใช้งาน” แล้วอธิบายด้วยคำของตนเอง
ภาพประจำเรื่องเป็นภาพวาดประกอบแนวคิด ไม่ใช่แบบทางวิศวกรรมหรือภาพของโรงไฟฟ้าแห่งใด