โรงไฟฟ้าพลังงานไอน้ำ ใช้ไอน้ำขับกังหันที่เชื่อมกับเครื่องกำเนิดไฟฟ้า เป็นการเปลี่ยนพลังงานความร้อนผ่านพลังงานกลไปเป็นพลังงานไฟฟ้า (อ้างอิง: EIA — การผลิตไฟฟ้าด้วยกังหัน) การทำความเข้าใจควรดูทั้งแหล่งความร้อนและอุปกรณ์ในวงจร
ไอน้ำทำหน้าที่อะไร
ไอน้ำแรงดันสูงออกแรงกับใบกังหันให้เพลาหมุน แล้วขับเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ตามคำอธิบายกังหันไอน้ำของ EIA (อ้างอิง: EIA — Steam turbine) จึงต้องแยกกังหันซึ่งรับพลังงานจากไอน้ำ ออกจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าที่รับการหมุนต่อมา
แหล่งความร้อนไม่ได้มีแบบเดียว
EIA อธิบายว่ากังหันไอน้ำใช้ได้กับการเผาเชื้อเพลิง พลังงานนิวเคลียร์ พลังงานแสงอาทิตย์แบบความร้อน และโรงไฟฟ้าความร้อนใต้พิภพบางรูปแบบ (อ้างอิง: EIA — แหล่งพลังงานของกังหันไอน้ำ) คำว่าไอน้ำจึงยังไม่บอกชนิดเชื้อเพลิงหรือผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโรงไฟฟ้านั้นครบถ้วน
ตัวอย่างวงจรจากโรงไฟฟ้าวังน้อย
กฟผ. ระบุว่าโรงไฟฟ้าวังน้อยใช้กังหันก๊าซร่วมกับกังหันไอน้ำ หลังไอน้ำทำงานและความดันลดลง จะเข้าสู่เครื่องควบแน่น แล้วปั๊มส่งน้ำกลับไปใช้ในกระบวนการ (อ้างอิง: กฟผ. — ข้อมูลทางเทคนิคโรงไฟฟ้าวังน้อย) นี่เป็นตัวอย่างโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วม ไม่ใช่รายละเอียดการออกแบบที่เหมือนกันทุกแห่ง
มองการใช้พลังงานทั้งระบบ
EIA อธิบายว่าระบบผลิตไฟฟ้าและความร้อนร่วมสามารถนำความร้อนที่ไม่ได้เปลี่ยนเป็นไฟฟ้าไปใช้ในกระบวนการอุตสาหกรรมหรือให้ความร้อนแก่พื้นที่และน้ำ (อ้างอิง: EIA — Combined heat and power) เมื่อเปรียบเทียบโครงการ ควรถามว่ารายงานประสิทธิภาพนับเฉพาะไฟฟ้าหรือรวมความร้อนที่นำไปใช้ประโยชน์ด้วย
ประเด็นที่ควรอ่านจากเอกสารโครงการ
ตรวจชนิดเชื้อเพลิง ระบบระบายความร้อน ปริมาณน้ำใช้ การจัดการของเสีย และผลตรวจวัดมลพิษของโรงไฟฟ้าที่กำลังศึกษา ใช้ข้อมูลของโครงการนั้นและช่วงเวลาที่ระบุ แทนการสรุปว่าการใช้ไอน้ำทำให้ทุกโรงไฟฟ้าสะอาดหรือมีประสิทธิภาพเท่ากัน
