เลขโรมัน: สัญลักษณ์และวิธีแปลง
เลขโรมันใช้ตัวอักษรแทนค่าจำนวนและประกอบกันด้วยหลักบวกและลบ รูปแบบที่ใช้เรียนกันทั่วไปมี I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 และ M = 1,000 แหล่งอ้างอิง: Wolfram MathWorld: Roman Numerals
แปลงตัวเลขเป็นอักษรโรมัน
เครื่องมือเดิมบนหน้านี้ให้ใช้เฉพาะจำนวนเต็ม 1–3,999 ตรวจคำตอบกับหลักการและตัวอย่างด้านล่าง ไม่ใช้กับเศษส่วนหรือจำนวนติดลบ
หลักอ่านและเขียน
ตัวอย่างการบวกคือ VIII = 5 + 1 + 1 + 1 = 8 ส่วนรูปแบบลบ เช่น IV = 4, IX = 9 และ XL = 40 ใช้สัญลักษณ์ค่าน้อยวางก่อนตัวที่ใช้หักค่า ไม่ใช่วางตัวอักษรเล็กก่อนตัวใหญ่ได้ทุกคู่ แหล่งอ้างอิง: Wolfram MathWorld: หลักบวกและลบ
ตาราง 1–100
ตารางต่อไปนี้คำนวณตามหลักข้างต้นโดยผู้เขียนเพื่อเป็นตัวอย่างฝึกอ่าน
| จำนวน | เลขโรมัน | จำนวน | เลขโรมัน |
|---|---|---|---|
| 1 | I | 51 | LI |
| 2 | II | 52 | LII |
| 3 | III | 53 | LIII |
| 4 | IV | 54 | LIV |
| 5 | V | 55 | LV |
| 6 | VI | 56 | LVI |
| 7 | VII | 57 | LVII |
| 8 | VIII | 58 | LVIII |
| 9 | IX | 59 | LIX |
| 10 | X | 60 | LX |
| 11 | XI | 61 | LXI |
| 12 | XII | 62 | LXII |
| 13 | XIII | 63 | LXIII |
| 14 | XIV | 64 | LXIV |
| 15 | XV | 65 | LXV |
| 16 | XVI | 66 | LXVI |
| 17 | XVII | 67 | LXVII |
| 18 | XVIII | 68 | LXVIII |
| 19 | XIX | 69 | LXIX |
| 20 | XX | 70 | LXX |
| 21 | XXI | 71 | LXXI |
| 22 | XXII | 72 | LXXII |
| 23 | XXIII | 73 | LXXIII |
| 24 | XXIV | 74 | LXXIV |
| 25 | XXV | 75 | LXXV |
| 26 | XXVI | 76 | LXXVI |
| 27 | XXVII | 77 | LXXVII |
| 28 | XXVIII | 78 | LXXVIII |
| 29 | XXIX | 79 | LXXIX |
| 30 | XXX | 80 | LXXX |
| 31 | XXXI | 81 | LXXXI |
| 32 | XXXII | 82 | LXXXII |
| 33 | XXXIII | 83 | LXXXIII |
| 34 | XXXIV | 84 | LXXXIV |
| 35 | XXXV | 85 | LXXXV |
| 36 | XXXVI | 86 | LXXXVI |
| 37 | XXXVII | 87 | LXXXVII |
| 38 | XXXVIII | 88 | LXXXVIII |
| 39 | XXXIX | 89 | LXXXIX |
| 40 | XL | 90 | XC |
| 41 | XLI | 91 | XCI |
| 42 | XLII | 92 | XCII |
| 43 | XLIII | 93 | XCIII |
| 44 | XLIV | 94 | XCIV |
| 45 | XLV | 95 | XCV |
| 46 | XLVI | 96 | XCVI |
| 47 | XLVII | 97 | XCVII |
| 48 | XLVIII | 98 | XCVIII |
| 49 | XLIX | 99 | XCIX |
| 50 | L | 100 | C |
ตัวอย่างปีและวันเดือน
ตัวอย่างคำนวณ: 564 = DLXIV, 1994 = MCMXCIV, 2021 = MMXXI, 2565 = MMDLXV และ 2566 = MMDLXVI สามารถแทนหมายเลขเดือนทั้ง 12 เดือนด้วย I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII ได้ ไม่มีข้อจำกัดเพียงเจ็ดเดือน หากเขียนวันที่ 15 เมษายนแบบวัน–เดือน ใช้ XV–IV และระบุรูปแบบให้ผู้อ่านเข้าใจ
จำนวนมากกว่า 3,999
มีรูปแบบสัญลักษณ์สำหรับจำนวนขนาดใหญ่ต่างกันในประวัติศาสตร์ วิธีหนึ่งใช้ขีดบนตัวเลขเพื่อคูณด้วย 1,000 จึงต้องระบุรูปแบบที่ใช้ให้ชัดเจน ไม่ควรนำข้อความที่แสดงอักขระผิดเป็นเครื่องหมายคำถามไปใช้ แหล่งอ้างอิง: Wolfram MathWorld: สัญลักษณ์จำนวนมาก
ตัวอย่างตามรูปแบบขีดบน: V̅ = 5,000, X̅ = 10,000, L̅ = 50,000, C̅ = 100,000, D̅ = 500,000 และ M̅ = 1,000,000
เหตุใดนาฬิกาบางเรือนใช้ IIII?
MathWorld ระบุว่าหน้าปัดนาฬิกามักพบ IIII แทน IV จึงไม่ควรสรุปว่า IIII บนหน้าปัดเป็นความผิดเสมอไป บทความนี้ไม่อ้างเหตุผลด้านความสมดุลเป็นคำอธิบายเดียวของทุกเรือน แหล่งอ้างอิง: Wolfram MathWorld: Roman Numerals บนหน้าปัดนาฬิกา
ภาพประกอบเดิม
ภาพเหล่านี้คงไว้ประกอบบทความ ให้ใช้ตารางข้อความที่ตรวจแก้แล้วด้านบนเป็นหลักเมื่อต้องตรวจค่า โดยเฉพาะ 13 = XIII, 14 = XIV, 74 = LXXIV และ 564 = DLXIV
ฝึกตรวจด้วยตนเอง
ผู้เขียนแนะนำให้แยกจำนวนเป็นหลักพัน ร้อย สิบ และหน่วย แล้วแปลงแต่ละส่วนก่อนรวมกัน เช่น 1492 = 1000 + 400 + 90 + 2 = MCDXCII ตรวจย้อนกลับโดยบวกค่าของแต่ละส่วนอีกครั้ง
